Yalan…
Psikolojik açıdan yalan, bir kişinin başkasını bilerek yanıltmak amacıyla gerçeğe aykırı bilgi vermesi ya da gerçeği çarpıtmasıdır. Burada kritik nokta niyettir: Kişi doğruyu bildiği hâlde, karşı tarafın yanlış inanmasını ister.
Psikolojide yalanın temel özellikleri
- Bilinçlidir
Kişi söylediğinin doğru olmadığının farkındadır. - Amaç içerir
Yalan genellikle bir hedefe yöneliktir:- Ceza veya eleştiriden kaçmak
- Kendini korumak
- Onay görmek
- Güç kazanmak
- Başkasını incitmek veya yönlendirmek
- İletişimseldir
Yalan, bir başkasına iletilmek üzere vardır. Kişinin kendi kendine inanması (örneğin kendini kandırma) farklı bir psikolojik süreçtir.
Psikolojik açıdan yalan türleri
- Beyaz yalan: Karşı tarafı üzmemek veya sosyal uyumu korumak için söylenir.
- Savunmacı yalan: Kendini koruma amaçlıdır.
- Çıkarcı yalan: Kişisel kazanç elde etmek için söylenir.
- Patolojik yalan (mitomani): Sürekli ve çoğu zaman gereksiz yere yalan söyleme eğilimi; bazen kişilik özellikleriyle ilişkilidir.
Yalan söylemenin psikolojik nedenleri
- Korku (reddedilme, cezalandırılma)
- Düşük özgüven
- Öğrenilmiş davranış (çocuklukta model alınan tutumlar)
- Kontrol ihtiyacı
- Travma veya bağlanma sorunları
Yalan ile ilgili önemli bir ayrım
- Yanlış bilgi vermek ≠ yalan söylemek
Kişi yanlış olduğunu bilmiyorsa bu yalan değildir. - Gerçeği saklamak bazı durumlarda yalanla benzer etki yaratabilir, ancak psikolojik olarak her zaman aynı kabul edilmez.
